Saeckenborgh: van postkantoor tot culturele broedplaats
Twee jaar geleden werd het al scherp verwoord op de Cultuurmakersdag: een zee aan ruimte, een gebrek aan plek. Het is een gesprek dat blijft terugkomen, ook op de komende Cultuurmakersdag. Juist daarom kijken we in deze reeks naar waar het wél gebeurt: de broedplaatsen, oefenruimtes en podia die plek bieden aan makers in Flevoland. Deze keer: Saeckenborgh.
In een voormalig postkantoor aan de Spoordreef in Almere ontstaat sinds 2023 iets wat de stad lange tijd dreigde kwijt te raken: een plek waar kunstenaars niet alleen kunnen werken, maar elkaar ook ontmoeten, exposeren en samen een cultureel ecosysteem vormen.
Wat begon als een gedwongen zoektocht naar nieuwe ateliers na het verdwijnen van broedplaats De Paal in Almere Haven, groeide uit tot Stichting Broedplaats Saeckenborgh en later Saeckenborgh EXPO — een initiatief dat inmiddels een vaste plek veroverd binnen het culturele landschap van Almere en Flevoland.
De aanleiding was urgent. In maart 2023 kregen de kunstenaars van De Paal te horen dat zij hun pand moesten verlaten vanwege woningbouwplannen. Terwijl de gemeente hulp toezegde, besloten de kunstenaars niet af te wachten. Ze gingen zelf op zoek naar een nieuwe locatie. Die vonden ze uiteindelijk op de vierde verdieping van het voormalige postkantoor aan de Spoordreef: een multifunctioneel kantoorgebouw waar ook notarissen, advocaten en zorginstellingen gevestigd zijn.
De eerste kunstenaars betrokken hun ateliers in het najaar van 2023. Wat aanvankelijk bedoeld was als een praktische oplossing voor werkruimte, ontwikkelde zich al snel tot een ambitieuzer idee: een nieuwe broedplaats voor professionele kunstenaars, laagdrempelig toegankelijk voor publiek en stevig geworteld in Almere.
Een belangrijk keerpunt kwam toen de initiatiefnemers tijdens een rondleiding door het gebouw een vergeten opslagruimte ontdekten naast de lift. Waar anderen een rommelige restantenopslag zagen, zagen zij de potentie van een expositieruimte. Daarmee ontstond Saeckenborgh EXPO. Met steun van de gemeente werden ateliers gebouwd, de expositieruimte opgeknapt en kunstenaars tijdelijk ondersteund via huurreductie binnen de pilot ‘Creatieve Informele Werkmilieus’.
In het voorjaar van 2024 volgde een eerste proefexpositie. Die Try-Out bleek direct een succes. Bezoekers reageerden enthousiast en ook de makers zagen dat er in Almere behoefte bestaat aan toegankelijke, eigentijdse kunstpresentaties buiten de traditionele museale context. Sindsdien professionaliseerde de organisatie in hoog tempo. In september 2025 werd Stichting Saeckenborgh EXPO officieel opgericht. Waar de broedplaats zich richt op ateliers en makers, focust EXPO zich volledig op tentoonstellingen en programmering. Inmiddels organiseert het team vrijwel doorlopend exposities in het weekend, met programma’s die al tot eind 2027 zijn uitgewerkt.
Opvallend is de manier waarop Saeckenborgh EXPO programmeert. Via open calls wordt gezocht naar kunstenaars uit heel Nederland, waarbij niet alleen artistieke kwaliteit telt, maar ook diversiteit in techniek, thematiek en presentatievorm. De exposities moeten “prikkelen, verrassen en elkaar versterken”, aldus de organisatie. Tegelijkertijd positioneert Saeckenborgh EXPO zich nadrukkelijk niet als museum. “Wij brengen geen topkunst achter fluwelen koorden,” is de onderliggende gedachte, “maar sterke, toegankelijke tentoonstellingen waar bezoekers én kunstenaars elkaar kunnen ontmoeten.”
Dat laatste blijkt essentieel voor het succes van de broedplaats. Inmiddels huren dertien kunstenaars — tussen de 22 en 74 jaar — een atelier in het pand. Sommigen zelfstandig, anderen in gedeelde ruimtes. De onderlinge dynamiek blijkt minstens zo waardevol als de fysieke werkplek zelf. Kunstenaars lopen bij elkaar binnen, sparren over werk en starten samenwerkingen die eerder onmogelijk waren.
Ook voor publiek groeit Saeckenborgh uit tot een culturele ontmoetingsplek. Tijdens meerdere jaarlijkse Open Ateliers krijgen bezoekers letterlijk een kijkje achter de schermen: van werkprocessen in ateliers tot actuele exposities in dezelfde gang. In een stad die vaak wordt gezien als jong, pragmatisch en nog zoekend naar culturele identiteit, laat Saeckenborgh zien hoe cultuur van onderop kan ontstaan.